Vandaag in het nieuws: “Zorgen om stijgend aantal geweldsincidenten onder ouderen” (bron: NOS)
De afgelopen anderhalve week waren er twee ernstige geweldsincidenten tussen ouderen schrijft de NOS.
In Geldrop werd gisteren een 83-jarige vrouw neergestoken door haar echtgenoot. Een week eerder werd in een kanaal het lichaam gevonden van een 72-jarige vrouw uit Assen. Ook hier is de partner verdacht van betrokkenheid.
De incidenten staan niet op zichzelf. De rechtbank in Rotterdam veroordeelde deze week een 86-jarige man uit Oud-Alblas tot een jaar cel, omdat hij eerder dit jaar had geprobeerd zijn vrouw te wurgen. De twee zijn 59 jaar getrouwd. Volgens regionale omroep Rijnmond zag de man, bij wie beginnende dementie is vastgesteld, het leven niet meer zitten en wilde hij zijn vrouw niet alleen achterlaten.
Vorig jaar zijn meerdere ouderen veroordeeld voor het doden van hun partner, zoals een 79-jarige man die zijn dementerende vrouw (75) om het leven bracht.
“Schrijnend dat dit gebeurt”, zegt Sivera Berben, lector acute intensieve zorg aan de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen. “In deze zaken zijn de daders echt ontspoord. Het is vaak pure onmacht. Mensen zijn niet adequaat ondersteund in een eerder stadium. Dit lijken mij echt wanhoopsdaden.”
Ouderenmishandeling
Volgens Berben gaat er aan zo’n ernstig geweldsincident vaak veel vooraf. Ze ziet dat ouderenmishandeling steeds vaker voorkomt. “Er zijn geen precieze cijfers, omdat het vaak achter de voordeur gebeurt en er een taboe op heerst. Naar schatting een op de twintig thuiswonende ouderen wordt mishandeld, door bijvoorbeeld een kind of partner.” Laat het even tot je doordringen.
Statistisch gezien zouden dat er ongeveer 10-20 kunnen zijn in ons Dianthus complex!
Een belangrijke oorzaak is dat ouderen langer thuis blijven wonen. “Mensen worden ouder, kwetsbaarder en kunnen minder snel naar een verpleeghuis, waardoor mantelzorgers – zoals hun eigen partner – steeds meer onder druk komen te staan.” Volgens Berben durven slachtoffers vaak niet aan de bel te trekken omdat ze afhankelijk zijn van hun mantelzorger.
Ook ziektes als dementie spelen een rol. “Gedragsveranderingen kunnen voor veel spanningen zorgen. In sommige gevallen leidt dat tot geweld”, zegt Berben. Ze kent een verhaal waarbij een oudere dementerende vrouw aan de verwarming werd vastgemaakt met handboeien, zodat haar man naar de supermarkt kon zonder dat zij weg zou lopen. “Ze wilden niet naar een verpleeghuis, want ze hadden elkaar eeuwige trouw beloofd.”
Ook Marieke Verhoeven, werkzaam op de afdeling geriatrie in het Canisius Wilhelmina Ziekenhuis (CWZ) in Nijmegen, ziet soms schrijnende gevallen. “Op het moment dat iemand in het ziekenhuis terechtkomt, is het kaartenhuis soms al in elkaar gestort. Vaak zie je sterk vermagerde patiënten, ondervoed, verwaarloosd.”
Methode
Om ouderenmishandeling eerder te signaleren en excessen te voorkomen, is in het CWZ een methode ontwikkeld. Medewerkers wordt gevraagd om niet alleen te kijken naar het lichamelijke probleem waarvoor de oudere komt, maar ook of er zorgen zijn om verwaarlozing, misbruik of mishandeling.
Als dat zo is, wordt dat genoteerd in het patiëntendossier en worden er automatisch vervolgstappen gezet. Zo wordt er verder gepraat met de patiënt of contact gezocht met de huisarts of Veilig Thuis. “Sinds we hiermee bezig zijn, zien we een toenemend aantal gevallen”, zegt Berben.
“Er was lange tijd te weinig aandacht voor ouderenmishandeling”, zegt Verhoeven. Ook spreekt ze van een kennistekort. “Zorgprofessionals betwijfelen toch nog vaak of ze het wel goed zien of vragen zich af of ze zich hier wel mee moeten bemoeien.” Daarom wordt er meer scholing gegeven en wordt er samengewerkt met andere zorginstanties.
De methode die in het CWZ is ontwikkeld, wordt inmiddels in tien ziekenhuizen ingezet. “Het is een maatschappelijke verantwoordelijkheid om dit probleem aan te pakken.”